Ik wandel over zacht, glooiend terrein. Zand onder mijn voeten, de geur van dennen in de ochtendzon. Vlinders fladderen over het veld, hun kleurrijke vleugels steken fel af tegen de heide. Libellen liggen stil op het warme zand, hun vleugels zo dun dat je er haast doorheen kijkt. Stiekem speur ik naar een zandhagedis, al weet ik dat de kans klein is.

De route die ik vandaag wandel komt uit het boekje ‘Te voet door de omstreken van Alkmaar’, samengesteld door boswachter en schrijver Ellen Luijks. Het is een heruitgave van een oude bondswandeling. Een wandelpad dat ooit tientallen kilometers door de duinen van Bergen, Egmond en Schoorl liep. Het boekje is een soort gids en tijdmachine in één. 

Ik neem de tijd om te verdwalen: 18 kilometer door de duinen van toen en nu.

De Schoorlse Duinen zijn niet zomaar wat zandheuvels achter de kust. Dit is het breedste (tot wel 5 kilometer) en hoogste duingebied van Nederland. Sommige toppen reiken tot boven de 50 meter. Dat voel ik in mijn benen.

De zon hangt nog laag als ik mijn eerste stappen zet in het zachte zand. Stuivend gruis strijkt langs mijn benen. Mijn schoen zakt weg en laat een afdruk achter, naast de vele sporen die anderen al eerder deze ochtend hebben achtergelaten. 

Voor mij strekt een open landschap zich uit. Stil, weids, bijna buitenaards. Geen stemmen, geen verkeer. Alleen het geritsel van zandkorrels tegen mijn wandelschoenen.

De zon valt stil tussen de bomen. Een zwarte kever kruipt over mijn schoen. In de verte tikt een specht tegen een boomstam. De wandeling is veranderd – niet alleen de omgeving, maar ook mijn gevoel. Het is een vreselijke geschiedenis waar ik nog steeds maar weinig van begrijp. Gelukkig maar, zou ik bijna willen zeggen. 

Met een kleine verzameling zand en spreekwoordelijk lood in mijn schoenen wandel ik verder. Wat is dat veel waard, realiseer ik me ineens. Dat we vandaag de dag vrij kunnen wandelen, denken en voelen. Dankzij de mannen en vrouwen die zich hebben ingezet voor onze vrijheid.

Iets verder loop ik langs het Vogelmeer, met eenden, kikkers en hongerige visjes die zich verzamelen aan de waterkant. Ik neem de schoonheid van het landschap in mij op, bewust van het feit dat het hier niet altijd zo vredig was.

Ik leg flink wat kilometers af en het zand maakt plaats voor bos. Soms is er uitzicht: de zee aan de ene kant, het vlakke land aan de andere kant. Ik beklim de Duintrap van 249 treden en genieten van het uitzicht.

Aan de rand van het dorp ligt het Klimduin, een geliefde plek voor kinderen die zich zonder aarzeling omlaag laten rollen. De top ligt zo’n 51 meter boven zeeniveau, maar vanaf de voet beklim je een hoogteverschil van zo’n 30 meter. Steil genoeg om je hartslag omhoog te jagen, ook als geoefend wandelaar.

Deze wandeling was meer dan slechts wat stappen zetten. Het was een gids en tijdmachine in één. Precies zoals Ellen Luijks het bedoeld heeft: een route die je meeneemt door tijd en landschap.  

Als je ooit verlangt naar ruimte en betekenis, ga dan naar Schoorl. Om contact te maken met de natuur, het verleden en misschien zelfs met jezelf.  

En als je even stil bent, hoor je misschien wat de duinen al eeuwenlang fluisteren: vrijheid bestaat omdat anderen dat mogelijk maakten.

Niet ver van het Buitencentrum bevond zich Kamp Schoorl. Een ‘Polizeiliches Durchgangslager’, een doorgangskamp. Een plek waar gevangenen werden voorbereid op transport naar andere kampen. Tijdens de razzia's in februari 1941 werden 689 Joodse mannen opgepakt en via dit kamp gedeporteerd naar onder meer Mauthausen. Slechts twee van hen keerden levend terug.

Bij Kelsey stroomt het hiken door haar aderen. Te voet gaat zij op zoek naar de mooiste plekken in Nederland. Plekken met een verhaal, vol geschiedenis en het liefst bewoond door bijzondere dieren.